«Ελάτε στο Ορμούζ αν θέλετε να μιλήσουμε»: Ο Τραμπ ζητά βοήθεια από την Κίνα και εισπράττει ειρωνεία
Το CNN αναλύει γιατί η παρέμβαση του Πεκίνου στα Στενά του Ορμούζ είναι αναγκαία για τον Τραμπ.
Εν μέσω της σφοδρής πολεμικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή και του παγκόσμιου συναγερμού για το «μπλόκο» του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, η κόντρα μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και της Κίνας φαίνεται πως τίθεται σε νέα βάση.
Δύο εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου στο Πεκίνο προκειμένου να συζητήσει τις κρίσιμες διαφορές μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, ο Τραμπ έθεσε ένα νέο όρο για τις διαπραγματεύσεις: να βοηθήσει η Κίνα στην επαναλειτουργία της ναυσιπλοϊας στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, το Πεκίνο έχει μάλλον λίγα κίνητρα να δεχτεί αυτόν τον όρο, παρά το γεγονός ότι, χωρίς την εμπλοκή της Κίνας, η κατάσταση στο Ορμούζ είναι δύσκολο να «ξεκλειδώσει».
Κλείνοντας τον νευραλγικό αυτόν θαλάσσιο δίαυλο, το Ιράν βάζει ουσιαστικά φραγμό στο ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, προκαλώντας απότομη αύξηση των τιμών και φόβους για ελλείψεις στην ενέργεια, κάτι που στοιχίζει ήδη στην παγκόσμια οικονομία και αναμένεται να έχει βαρύτερες συνέπειες στο άμεσο μέλλον.
Αντιμετωπίζοντας τη χειρότερη πετρελαϊκή κρίση στην πρόσφατη ιστορία, ο Τραμπ καλεί τώρα άλλα σύμμαχα κράτη, όπως τη Γαλλία, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και τη Βρετανία, να συνεργαστούν όλοι μαζί ώστε να διασφαλίσουν το ελεύθερο πέρασμα των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.
«Ελάτε στο Ορμούζ αν θέλετε να μιλήσουμε»
Για να πείσει την Κίνα, ο Τραμπ ασκεί επιπλέον πίεση. Σε συνέντευξή του στους Financial Times, που δημοσιεύθηκε την Κυριακή (15/3), επισήμανε ότι θέλει να γνωρίζει αν η Κίνα θα προσφέρει βοήθεια πριν από την προγραμματισμένη σύνοδό του με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ στο τέλος του μήνα. Πρόσθεσε δε ότι εάν δεν λάβει απάντηση, μπορεί να αποφασίσει να καθυστερήσει το ταξίδι του.
«Είναι απλώς σωστό όσοι επωφελούνται από τα Στενά να βοηθήσουν ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα συμβεί τίποτα κακό εκεί», δήλωσε ο Τραμπ στους Financial Times. «Νομίζω ότι και η Κίνα πρέπει να βοηθήσει».
Εκ πρώτης όψεως, το αίτημα αυτό έχει κάτι ασυνήθιστο: ο Τραμπ ζητά από την Κίνα να ρισκάρει τα δικά της στρατιωτικά μέσα σε έναν πόλεμο που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ εναντίον μιας χώρας φιλικής προς το Πεκίνο, ενώ παράλληλα απειλεί να παγώσει τη διπλωματία αν δεν υπάρξει συνεργασία.
Η ενεργειακή θωράκιση της Κίνας
Εκείνο που βέβαια μάλλον δεν πιέζει την Κίνα να απαντήσει, είναι ότι φαίνεται να βρίσκεται σε καλύτερη θέση -σε σχέση με την υπόλοιπη Ασία- ώστε να αντέξει μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση.
Τα τελευταία χρόνια, το Πεκίνο έχει προσπαθήσει να προστατευτεί από ένα ενδεχόμενο πετρελαϊκό σοκ, αποθηκεύοντας μεγάλα αποθέματα αργού πετρελαίου, διαφοροποιώντας τις εισαγωγές του και επενδύοντας δισεκατομμύρια σε καθαρές μορφές ενέργειας, όπως η αιολική και η ηλιακή ενέργεια, καθώς και στα ηλεκτρικά οχήματα.
Επίσης, σύμφωνα με το CNN, το Ιράν φέρεται να εξετάζει να επιτρέψει τη διέλευση ορισμένων δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ, εφόσον το πετρέλαιο που φέρουν συναλλάσσεται σε κινεζικά γουάν.
«Οι Κινέζοι μπορεί να πουν: ‘Εντάξει, ας περιμένουμε απλώς’», δήλωσε ο Bert Hofman, καθηγητής στο East Asian Institute του Εθνικού Πανεπιστημίου της Σιγκαπούρης. «Δεδομένου ότι στρατηγικά είναι αρκετά ασφαλείς, θα έχουν κάποιο περιθώριο ελιγμών», τόνισε.
«Ο Τραμπ είναι αρκετά μόνος αυτές τις μέρες»
Ο πόλεμος, ο οποίος -όπως σημειώνουν αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ισραήλ- αναμένεται να συνεχιστεί για εβδομάδες, έχει επισκιάσει τη σύνοδο στο Πεκίνο που είχε αρχικά ανακοινώσει ο Ντόναλντ Τραμπ.
Ο ίδιος βρίσκεται τώρα αντιμέτωπος με εσωτερικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ λόγω της αύξησης των τιμών των καυσίμων, ενώ οι επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν κλιμακώνονται.
Στην Κίνα, οι ειδήσεις για τη σύγκρουση συνοδεύονται από μια δόση κακεντρέχειας.
«Ο Τραμπ είναι αρκετά μόνος αυτές τις μέρες στον κόσμο. Κανείς δεν τον υποστηρίζει πραγματικά», δήλωσε ο Henry Huiyao Wang, πρόεδρος του ερευνητικού οργανισμού Center for China and Globalization με έδρα το Πεκίνο. «Έχει πραγματικά αναστατώσει τον κόσμο με τον πόλεμο στο Ιράν και βρίσκεται σε μια αρκετά δύσκολη κατάσταση», υπογράμμισε.
Κρατικά μέσα ενημέρωσης της Κίνας την Κυριακή (15/3) κάλεσαν σε μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας μπροστά στην παγκόσμια αβεβαιότητα, ωστόσο η εθνικιστική ταμπλόιντ Global Times κατήγγειλε την ιδέα αποστολής πολεμικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ. «Πρόκειται πράγματι για ‘διαμοιρασμό της ευθύνης’ - ή μήπως για διαμοιρασμό του κινδύνου σε έναν πόλεμο που ξεκίνησε η Ουάσιγκτον και δεν μπορεί να ολοκληρώσει;» έγραψε ο ανώνυμος συντάκτης ενός άρθρου γνώμης.
«Οι ΗΠΑ μας χρειάζονται περισσότερο από ό,τι εμείς τις ΗΠΑ»
Σε συνέντευξη Τύπου σήμερα Δευτέρα (16/3), ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών της Κίνας, Lin Jian, δεν έδωσε καμία σαφή δέσμευση στο κάλεσμα του Τραμπ και επανέλαβε τη σημασία της προσεχούς συνάντησης μεταξύ του Αμερικανού προέδρου και του Σι Τζινπίνγκ.
Η πρόταση του Τραμπ να καθυστερήσει το ταξίδι, έρχεται ενώ αξιωματούχοι των ΗΠΑ και της Κίνας έχουν πραγματοποιήσει αρκετούς γύρους συνομιλιών στο Παρίσι για πιθανά εμπορικά συμφωνητικά σε αγροτικά προϊόντα και κρίσιμα ορυκτά, σύμφωνα με το Reuters.
Η διαπραγματευτική του δύναμη απέναντι στην Κίνα υπέστη σημαντικό πλήγμα, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι υπερέβη τις αρμοδιότητές του επιβάλλοντας μονομερώς δασμούς σε όλους τους εμπορικούς εταίρους, νωρίτερα φέτος. Η Ουάσιγκτον αναζητά τώρα άλλους μηχανισμούς για να επιβάλει παρόμοιους δασμούς.
«Οι ΗΠΑ χρειάζονται την Κίνα περισσότερο από ό,τι η Κίνα χρειάζεται τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Wang.
Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει το NATO για ένα «πολύ κακό» μέλλον εάν τα μέλη του δεν ανταποκριθούν στο κάλεσμά του να στείλουν πολεμικά πλοία στο Ορμούζ. Άλλοι σύμμαχοι των ΗΠΑ, όπως η Ιαπωνία και η Αυστραλία, έχουν μέχρι στιγμής αρνηθεί.
Το συμφέρον του Πεκίνου για σταθερότητα στη Μέση Ανατολή
Η Κίνα, ένας από τους πιο σημαντικούς στρατηγικούς εταίρους του Ιράν και ο μεγαλύτερος αγοραστής του πετρελαίου του, έχει ακόμα λιγότερους λόγους να ταχθεί στο πλευρό του Τραμπ.
Κινέζοι αξιωματούχοι έχουν καταδικάσει τις επιθέσεις κατά του Ιράν και έχουν ζητήσει άμεση κατάπαυση του πυρός. Ωστόσο, η Κίνα έχει επίσης επικρίνει τις ιρανικές επιθέσεις κατά γειτονικών κρατών, όπως η Σαουδική Αραβία.
Παρ’ όλο που είναι απίθανο το Πεκίνο να αναλάβει δράση στα Στενά του Ορμούζ, η χώρα έχει συμφέρον να φέρει σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή. Η Κίνα είναι σχετικά προστατευμένη από την πετρελαϊκή κρίση, αλλά δεν είναι αμέτοχη στις επιπτώσεις της στην άνοδο των τιμών της ενέργειας.
«Θα είναι ακόμα επώδυνο», δήλωσε ο Ja Ian Chong, επίκουρος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης. «Θέλουν να διατηρήσουν την οικονομία τους σε λειτουργία».
Το Πεκίνο έχει επίσης τοποθετηθεί ως διπλωματικός ηγέτης ανάμεσα στα κράτη του Κόλπου και τον Παγκόσμιο Νότο, έχοντας μεσολαβήσει σε συμφωνία μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας για την αποκατάσταση διπλωματικών σχέσεων το 2023.
«Η Μέση Ανατολή είναι φαινομενικά μια περιοχή στην οποία το Πεκίνο έχει επενδύσει μεγάλο πολιτικό κεφάλαιο», είπε ο Chong.
«Θέλουν τα πράγματα να σταθεροποιηθούν και να αναδείξουν το ρόλο τους στην περιοχή, αλλά αυτά που συμβαίνουν τώρα ρίχνουν σκιά σε αυτές τις προσπάθειες».
